Đại học Cần Thơ (ĐHCT) vừa có thêm 2 bằng độc quyền sáng chế, gồm “Quy trình tổng hợp vật liệu Zeolite NaX từ tro trấu không nung” và “Thiết bị thu hoạch dừa nước và cơm dừa nước tự động”. Các kết quả này tiếp tục khẳng định năng lực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ của ĐHCT, hướng đến giải quyết những vấn đề thực tiễn từ nguồn tài nguyên và điều kiện sản xuất của vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).
Tận dụng tro trấu để sản xuất vật liệu Zeolite NaX.
Sáng chế “Quy trình tổng hợp vật liệu Zeolite NaX từ tro trấu không nung” do PGS.TS. Trần Nguyễn Phương Lan, PGS.TS. Lương Huỳnh Vủ Thanh (Trường Bách khoa) cùng nhóm nghiên cứu thực hiện, giới thiệu một quy trình theo hướng đơn giản, tiết kiệm năng lượng và tận dụng hiệu quả nguồn phụ phẩm nông nghiệp.
Điểm mới đáng chú ý của giải pháp là sử dụng trực tiếp tro trấu không qua công đoạn nung, không cần tiền xử lý hóa học nguyên liệu đầu vào và không phải thực hiện giai đoạn già hóa zeolite trong quá trình tổng hợp. Việc loại bỏ các công đoạn này giúp đơn giản hóa quy trình, rút ngắn thời gian sản xuất, đồng thời giảm mức tiêu hao năng lượng, hóa chất và chi phí.
PGS.TS. Trần Nguyễn Phương Lan tại phòng thí nghiệm The Sustainable Lab, Trường Đại học Nam California, Hoa Kỳ. Ảnh: Phương Lan.
Trong quá trình nghiên cứu, nhóm tác giả đã xác định và tối ưu có hệ thống các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quá trình hình thành, kết tinh Zeolite NaX từ tro trấu không nung. Kết quả tạo ra vật liệu Zeolite NaX có độ kết tinh cao và diện tích bề mặt tương đối lớn, đáp ứng tiềm năng ứng dụng trong nhiều lĩnh vực. Không chỉ mang ý nghĩa về mặt công nghệ, sáng chế còn mở ra hướng nâng cao giá trị của tro trấu - một nguồn phụ phẩm nông nghiệp dồi dào tại ĐBSCL. Từ nguồn nguyên liệu có giá trị sử dụng chưa tương xứng, tro trấu có thể được chuyển hóa trực tiếp thành vật liệu có giá trị gia tăng, góp phần thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, giảm chất thải và sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên tại địa phương. Với quy trình tương đối đơn giản và ít công đoạn tiền xử lý, giải pháp có tiềm năng mở rộng quy mô để nghiên cứu, ứng dụng trong xử lý môi trường, nông nghiệp và các lĩnh vực liên quan.
Thiết bị tự động nâng cao hiệu quả thu hoạch, chế biến dừa nước
Sáng chế “Thiết bị thu hoạch dừa nước và cơm dừa nước tự động” do TS. Huỳnh Thanh Thưởng, TS. Nguyễn Văn Cương (Trường Bách khoa) cùng nhóm nghiên cứu thực hiện, xuất phát từ yêu cầu nâng cao năng suất và giảm thao tác thủ công trong quá trình thu hoạch, chế biến dừa nước (Nypa fruticans).
TS. Huỳnh Thanh Thưởng tại phòng thí nghiệm Mechatronics Lab, tại Đại học Agder, Na Uy. Ảnh: Thanh Thưởng
Từ kết quả nghiên cứu, nhóm tác giả đã phát triển thiết bị bán tự động thực hiện việc tách quả và thu hồi phần cơm dừa nước bên trong. Thiết bị được tích hợp cơ cấu tách quả cùng hệ thống hút để thu hồi cơm, cho phép quá trình được thực hiện liên tục bằng máy, qua đó giảm đáng kể các thao tác thủ công so với phương pháp chế biến truyền thống. Giải pháp góp phần nâng cao năng suất lao động, đồng thời hạn chế sự tiếp xúc trực tiếp của người thao tác với sản phẩm trong quá trình chế biến. Đây là yếu tố có ý nghĩa trong việc nâng cao điều kiện vệ sinh, an toàn thực phẩm và tính đồng đều của sản phẩm sau thu hồi.
Mô hình thiết bị thu hoạch dừa nước và cơm dừa nước tự động. Ảnh: Thanh Thưởng
Bên cạnh hiệu quả về mặt kỹ thuật, sáng chế còn có tiềm năng ứng dụng trong thực tế sản xuất và chế biến dừa nước - loại cây đặc trưng của hệ sinh thái vùng ven biển và vùng ngập mặn ĐBSCL. Việc cơ giới hóa một số công đoạn trong thu hoạch, tách quả và thu hồi cơm dừa nước không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn mở ra khả năng chuyển giao, ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, phục vụ các cơ sở sản xuất và chế biến sản phẩm từ dừa nước.
Thúc đẩy nghiên cứu gắn với nhu cầu thực tiễn
Tính đến tháng 9/2026, ĐHCT đã được xác lập quyền đối với 28 tài sản sở hữu công nghiệp, trong đó có 8 Bằng độc quyền sáng chế và 5 Bằng bảo hộ giống cây trồng. Đáng chú ý, trong lĩnh vực giống cây trồng, đã có quyết định công nhận lưu hành đối với 2 giống lúa Nông dân 1 và Nông dân 2.
Thống kê tài sản trí tuệ của ĐHCT đến tháng 9/2026.
Việc gia tăng số lượng tài sản trí tuệ được xác lập quyền cho thấy hoạt động nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo tại ĐHCT ngày càng chú trọng đến việc tạo ra các sản phẩm, quy trình và giải pháp có khả năng ứng dụng trong thực tiễn. Từ những vấn đề đặt ra trong sản xuất và đời sống, các nhóm nghiên cứu đã từng bước phát triển giải pháp kỹ thuật phù hợp với điều kiện của vùng ĐBSCL.
Đây cũng là định hướng quan trọng của ĐHCT trong phát huy vai trò là trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ của vùng; thúc đẩy kết nối giữa nhà trường, doanh nghiệp và cộng đồng, đưa kết quả nghiên cứu từ phòng thí nghiệm vào thực tiễn, góp phần giải quyết các vấn đề về nông nghiệp, môi trường, chế biến và phát triển bền vững của vùng ĐBSCL.
(Ban Biên tập website)